Moeten

U moet. Sterker nog: u moet van alles moeten willen.

Het was de strekking van een praatje dat ik had met iemand van mijn leeftijd, beiden rokend, in de tuin van het ziekenhuis. We moeten maar van alles. We moeten ook allerlei abstracte dingen zoals genieten en gelukkig zijn. Elke dag iets anders ook. Moet dat nou? We kwamen er met termen als trends en hypes niet helemaal uit. Toen haar sigaret op was en ze over vroeger begon kwam een verzorgster haar halen. Ik stak er nog een op. Moeten…

‘Moeten is dwang’ zei mijn moeder altijd. ‘En huilen is kindergezang’ kwam er achteraan, maar dat was voor het rijm. Moeten: zo’n woord dat je gebruikt zonder erbij na te denken. Zo niet mijn moeder, die heeft, zoals zovelen van haar generatie, tamelijk veel gemoeten, en vooral moeten laten. Ze heeft er altijd diep over nagedacht. Hoe eigengereid het is dat iets of iemand tegen jou zegt wat je moet doen of laten. En ook: er is moeten en moeten, wist ze. Noodzaak en willekeur. Dat kon ze ook uitleggen. ‘Ja, maar als ik nodig moet?’ ‘Dan kun je maar beter naar de wc gaan, anders poep je in je broek. Poepen moet van de natuur, het komt er in ieder geval een keer uit, anders word je ziek. Dat weet je, dat heb je ervaren, dus dan moet je poepen, vind je zelf. Als je van jezelf iets moet dan is het vaak wel ergens goed voor.’
Mijn moeder was allergisch voor moeten, dwang en druk. Ze gebruikte het werkwoord moeten heel genuanceerd. Er was moeten in de zin van ‘voor je eigen bestwil’ en er was moeten vanuit macht: ‘want anders…’. Bij ‘je moet je kamer opruimen’ voelde ik dat als ik vroeg ‘waarom dan’ zij zou antwoorden ‘voor je eigen bestwil’. Wat waar bleek als ik ‘s middags van school thuis kwam in mijn nette opgeruimde kamertje. Zijn baas zei tegen mijn vader: ‘je moet elke dag om 07:00 uur aanwezig zijn’. Mijn vader kende daarop alle antwoorden: ‘dáárom; omdat ík het wil; want anders ontsla ik je’. Alleen dat laatste had heel ver weg nog iets van voor-je-eigen-bestwil, althans die van de baas.
Mijn moeder heeft me geleerd het werkwoord moeten met argwaan te bezien, te analyseren, te kijken of en waar er keuzes liggen. Is het noodzaak of alleen maar om de macht? In het eerste geval doe je wat je moet doen, desnoods met de pest in. Bij Macht om de macht kom je in opstand. En gebruik het woord moeten kieskeurig.

Als ik wat minder goed naar haar geluisterd had zou mijn huis nu vol liggen, hangen en staan met must-reads, must-sees en must-haves, ongetwijfeld ongelezen, onbekeken en ongewild. Lagen hier bergen voor veel geld aangeschaft geluk, lifestyle, experience en wellness. Ik heb zelfs geen Senseo, zelfs geen Boeddha-kopje. En tóch ben ik een gelukkig mens.

We moeten niet alleen genieten, nee, we moeten willen genieten! Gewoon genieten is voor het klootjesvolk. Pas wanneer je kunt besluiten om, hier en nu en omdat Jij het wilt, te genieten, heb je gescoord.
We moeten ook van alles (iets) vinden. ‘Kijk eens, wat vind je ervan?’ ‘Nou, niks.’ Helemaal fout, je moet zeggen: ‘Moet ik hier iets van vinden dan?’ Eigenlijk was de vraag al fout: ‘Kijk eens, hier móét je toch iets van vinden?’ was beter geweest.

We moeten trouwens oppassen. Er is een tendens, voornamelijk vanuit overheid en politiek, dat we steeds meer zaken die wij normaal gesproken best willen, moeten willen. Want anders leiden wij een gemakkelijk leventje ten koste van andermans zorgpremie. De maatschappelijke druk wordt opgevoerd: Participatie is hard bezig een sociaal-maatschappelijke plicht te worden. En, wie weet, een vorm van status. Wie patiënten heeft, heeft tenminste nog een uitkering.
Dit moeten wij niet willen.

Moeten is dwang. Maar soms ook noodzaak. Daar zouden wij eigenlijk een ander werkwoord voor moeten hebben. Hadden we dat niet eigenlijk al? Zullen! Je zult je kamer opruimen. Tsja. Gij zult niet begeren uws naasten huis; gij zult niet begeren uws naasten vrouw, noch zijn dienstknecht, noch zijn dienstmaagd, noch zijn os, noch zijn ezel, noch iets, dat uws naasten is. Tsja. Jij zult je brood niet beleggen met zure zult, daar krijg je het zuur van.
Nee, geen optie, we moeten het maar willen doen met moeten.

Doe wat je moet doen, maar moet met mate.

Advertenties

4 gedachten over “Moeten”

  1. Een mooie uitspraak van Carel Visser:
    Het fijne van ouder worden is …
    dat je niet meer hoeft te moeten…

    Like

  2. Mogen is zo vrijblijvend.

    Sommige zaken moeten nu eenmaal
    ademhalen, eten en drinken, opruimen,
    afwassen, op tijd zijn op een afspraak
    die je blijkbaar roch maar gemaakt hebt…
    Soms zou ik willen dat ik meer moest
    maar ben blij dat ik heel veel kan en mag.

    Like

Reacties zijn gesloten.